بهداشت دهان و دندان کودکان

1763 بازدید | ۱۳۹۳/۹/۲۳
امتیاز 0.00 تعداد رای 0
بهداشت دهان و دندان کودکان

­والدین گرامی ؛

مطالب زیر برای آگاهی بیشتر شما در زمینه دندانپزشکی کودکان تهیه شده‌است .خوشحال خواهیم‌شد با ما در تماس باشید و با نظرات سازنده خود، ما را در راه بهتر شدن یاری فرمایید.

 

1-دندان‌های شیری :

تشکیل جوانه دندان‌های شیری از زمان جنینی آغاز می‌شود. بنابراین نوع تغذیه و مصرف داروها در حین بارداری می‌تواند در ساختار دندان شیری نوزاد تاثیر بگذارد. شروع رویش دندان‌های شیری از 4 تا 18 ماهگی ممکن است متغیر باشد و زود یا دیر بودن آن جای نگرانی ندارد. آخرین دندان شیری هم حدود 3-2 سالگی در می‌آید. رویش دندان باعث ایجاد التهاب و احساس فشار و خارش در لثه می‌شود که برای راحت‌تر شدن کودک می‌توان ژل‌های مخصوص، وسایل دندانی و داروهای خوراکی با نظر دندانپزشک استفاده کرد. در هر فک باید 10 دندان شیری درآید که جمعاً20 عدد می‌شود. اولین مراجعه به دندانپزشک باید در 2 سالگی انجام شود و سپس هر 6 ماه یکبار چک آپ انجام گیرد.

نام‌گذاری دندان‌های شیری از خط وسط هر فک به سمت عقب به ترتیب D,C,B,A می‌باشد.

A: دندان‌های پیشین که در وسط هر فک هستند 2 عدد بالا و 2 عدد پایین.

B: دو دندان کناری که مجاور دندان‌های پیشین هستند.

C: دندان‌های نیش پس از دندان‌های کناری

D: دندان‌های آسیاب اول که کوچکتر است.

E: دندان‌های آسیاب دوم که بزرگتر است.

 

زمان افتادن دندان‌های شیری به ترتیب زیر است:

دندان های B و A بالا و پایین 5-7 سالگی

دندان هایC در 8-10 سالگی

دندان های D وE در 10 تا 12 سالگی

بنابراین دندانهای D و E دیرتر از بقیه می‌افتند و احتمال خراب شدن آن‌ها هم بیشتر است اما نباید زودتر از موعد کشیده شوند چون باعث ایجاد بی‌نظمی در دندان‌های دائمی می‌شوند. اگر بدلیل پوسیدگی خیلی زیاد و عدم امکان ترمیم دندان مجبور به کشیدن زود هنگام آن شدیم حتماً باید در فضای خالی آن فضا نگهدار ساخته و گذاشته شود و تا هنگام رویش دندان دائمی، محل خالی را نگه دارد.

 

توجه: 4 دندان شیری جلویی فک پایین(دندان های B- A ) بعد از اینکه دندان دائمی از پشت آنها و از سمت زبان رویش پیدا کرد ، لق می شوند.پس از رویش حدود نیمی از دندان دائمی ، دندان شیری جلوی آن می افتد. سپس با فشار طبیعی زبان و با گذشت زمان، دندان دائمی جلو آمده ،سر جایش قرار می گیرد.

این مراحل در همه کودکان طبیعی بوده ، نیازی به کشیدن زودهنگام دندان شیری نمی باشد.

 

2- تغذیه در کودکان:

زیاد خوردن غذاهای شیرین و دارای قند برای دندان‌ها مضر است و می‌تواند باعث پوسیدگی شود البته نمی‌توان کودکان را از خوردن چیزهای شیرین کاملاً منع کرد اما مهم این است که تعداد وعده‌های این نوع خوراکی‌ها را در طول روز به حداقل رسانیده مثلاً خوردن 10 عدد شکلات یکجا بهتر است تا اینکه 4 عدد شکلات را به‌فواصل چند ساعت از صبح تا شب بخورد. زیرا قند توسط باکتری‌های دهان تبدیل به اسید شده و باعث پوسیدگی دندان می‌شود. غذاهای مفید هم شامل بقیه غذاهای غیر قندی بخصوص میوه‌جات و لبنیات است. چند نکته لازم به یادآوری است.

الف-قطره آهن فقط باعث ایجاد لکه‌های تیره روی دندان می‌شود و به هیچ‌وجه عامل پوسیدگی نیست.

ب-آدامس‌های بدون قند (Sugar Free ضرری ندارند و کمی هم مفید هستند.

ج-داروهای خانواده تتراسایکلین نباید به کودکان زیر 12 سال داده شود زیرا منجر به بدرنگ شدن و ایجاد لکه‌های خاکستری و تیره روی دندان‌های دائمی می‌شود.

د-خوردن شیر در طول شب تا صبح بسیار برای دندان مضر و مخرب است.

 

3-بهداشت دهان کودکان :

از زمان رویش اولین دندان شیری باید نسبت به تمیز کردن دندان‌های کودک اقدام کرد.از مسواک‌های کوچک مخصوص بدون خمیردندان می‌توان استفاده کرد. بکار بردن خمیردندان از سنی شروع می‌شود که کودک بتواند کف آن را دهان نگه داشته و پس از پایان مسواک زدن خارج کند. حداقل باید شب‌ها قبل از خواب مسواک زده شود و بهتر است صبح و ظهر هم انجام شود. برای اطفال زیر 5 سال والدین باید مسواک بزنند. کشیدن نخ‌دندان برای بالای 2 سال بسیار مفید است.

مسواک‌های برقی موثرتر از مسواک‌های دستی بوده بنابراین برای کودکان کاملاً مناسب هستند. برای بچه‌ها حداقل زمان لازم برای مسواک‌های دستی یک دقیقه و مسواک‌های برقی 30 ثانیه می‌باشد.

 

4-شروع معاینات دندانپزشکی :

از 1 سالگی باید کودک را نزد دندانپزشک برد و پس از آن هر 6 ماه یکبار چک آپ انجام خواهد شد. بعضی از بچه‌ها که دندان‌های آسیب‌پذیرتری دارند یا رژیم غذایی آنان نامناسب است از همان سنین 3-2 سالگی دچار پوسیدگی دندانی می‌شوند که باید هر چه سریعتر تحت درمان قرار بگیرند همچنین انجام فلورایدتراپی که موثرترین راهکار پیشگیری از پوسیدگی دندانی در کودکان است از حدود 3 سالگی قابل انجام می‌باشد.

 

در جلسات درمانی ، بهتر است والدین در اتاق درمان حضور دائم نداشته باشند و اگرنیاز شد ، با هماهنگی دندانپزشک وارد شوند.تجربه نشان داده‌‌است کنترل اضطراب و مدیریت رفتار بچه ها با حضور والدین سخت تر می‌شود.والدین گرامی باید توجه داشته‌باشند که از صحبت کردن با کودک در حال درمان خودداری کنند و اجازه بدهند کودک با دندانپزشک ارتباط برقرار کند .خصوصاً گفتن کلماتی مانند  : « نترس ، درد نداره ، آمپول نمیزنه ، چشماتو ببند و . . . » که القاء کننده شروع یک کار ترسناک و دردناک است ، تاثیر بسیار بدی بر کودک دارد .

 

5-فلورایدتراپی :

در ساختمان مینای دندان یون‌های کلسیم بسیار زیاد و یون‌های فلوئور خیلی کم هستند. هر چه مقدار یون‌های فلوئور بیشتر شود مینای دندان در برابر پوسیدگی مقاوم‌تر خواهد شد. برای همین هم در تمام خمیردندان‌ها و دهانشویه‌ها و حتی نخ‌های دندان هم سعی می‌شود ترکیبات فلوئور به شکل فلوراید (نمک‌های فلوئور با سدیم و قلع و ... ) گنجانده شود تا به محکم‌تر شدن دندان‌ها کمک کند فلورایدتراپی یک روش موثر در افزودن فلوئور به سطح مینای دندان است. در این روش ابتدا دندانپزشک دندان‌ها را با برس و خمیر مخصوص تمیز می‌کند سپس فلوراید با درصد خیلی بالا و غلیظ را به شکل‌های گوناگونی که وجود دارد مانند ژل، فوم و لاک (وارنیش) روی دندان‌ها قرار می‌دهد و پس از آن نباید دهان را شست و تا یک ساعت هم از خوردن و نوشیدن باید خودداری کرد. انجام فلورایدتراپی از 3 سالگی شروع می‌شود و باید هر 6-3 ماه یکبار تکرار شود تا همواره موثر باقی بماند. لازم به ذکر است که نوع فلوراید مورد استفاده در تاثیر مثبت آن روی دندان‌ها خیلی موثر است. بنابراین انجام فلورایدتراپی باید حتماً با انواع معتبر و معروف فلوراید انجام شود وگرنه انجام آن خیلی تاثیر ندارد.

 

6-ترمیم وپالپوتومی دندان‌ها:

دندان‌های شیری از حدود 5 سالگی شروع به لق شدن می‌کنند و به مرور جای خود را به دندان‌های دائمی می‌دهند. 4 دندان جلویی بالا و پایین 8-6 سالگی و دندان‌‌های نیش و آسیا 12-9 سالگی لق می‌‌شوند.

حال اگر تا زمان لق شدن و افتادن دندان شیری بیش از یکسال مانده و این دندان پوسیدگی داشته باشد حتماً باید ترمیم شود اما اگر زیر یکسال تا زمان افتادن آن زمان باشد می‌توان دندان را کشید. از آنجا که دندان‌های شیری ظریف و کوچک هستند و ضخامت مینا و عاج آن‌ها کم است، پوسیدگی خیلی زود به عصب دندان می‌رسد. یعنی اکثراً برای ترمیم دندان باید درمان ریشه (عصب‌کشی) هم انجام شود. به درمان ریشه (عصب‌کشی) دندان‌های شیری «پالپوتومی»‌می‌گویند. البته با توجه به شرایط کودکان و نوع  دندان معمولاً‌ پالپوتومی و ترمیم دندان در یک جلسه انجام می‌گردد. اگر پوسیدگی مدت زیادی بدون درمان باقی بماند باعث درد شدید و عفونت دندان خواهد شد. در مورد دندان‌های شیری درمان دندان عفونی موفقیت زیادی ندارد و مجدداً عفونت عود می‌کند بنابراین غالباً این دندان‌ها باید کشیده شده و در جای آن‌ها فضا نگهدار گذاشته شود. لازم به یادآوری است که انجام پالپوتومی و ترمیم دندان‌های شیری تاثیری در لق شدن و افتادن آن‌ها ندارد و این مراحل بطور طبیعی مانند یک دندان سالم طی می‌شود.

 

7-روکش دندان شیری (S.S. Crown):

دندان‌هایی که پالپوتومی (درمان ریشه) و ترمیم می‌شوند اکثراً نیاز به روکش دارند زیرا پوسیدگی مقدار زیادی از بافت سالم دندان را از بین می‌برد و پس از درمان احتمال اینکه در اثر فشار جویدن دندان یا ترمیم آن بشکند زیاد است. با انجام روکش‌ دندان که بطور پیش ساخته و در سایز‌های مناسب وجود دارد، دوام دندان و سلامت بلند مدت آن تضمین می‌شود. جنس این روکش‌ها از stainless Steel (فولاد زنگ نزن) است و تا موقع لق شدن و افتادن دندان شیری روی آن می‌ماند.

 

8-فضا نگهدار( S.M. Space Maintainer) :

اگر یک دندان شیری بدلیل عفونت، شکستگی و ... قابل درمان نبوده، زودتر از موعد کشیده شود حتماً باید جای خالی آن با وسیله‌ای به نام فضا نگهدار (SM) حفظ شود تا دندان دائمی جایگزین آن در موقع رویش دچار مشکل نشود. زیرا در غیر این‌صورت جای خالی دندان به مرور توسط دندان‌های مجاور تنگ و اشغال می‌شود و نبودن جای کافی و حرکت کردن دندان‌های شیری مجاور باعث ایجاد بی‌نظمی و نامرتبی در دندان‌های دائمی می‌گردد که نیازمند درمان‌های پیچیده ارتودنسی در نوجوانی و بزرگسالی خواهد شد. فضا نگهدار، انواع مختلفی دارد که بر حسب نیاز بیمار ساخته شده و در محل لازم جایگذاری می‌شود. موقعی که دندان دائمی شروع به رویش در جای خالی مورد نظر بکند فضا نگهدار توسط دندانپزشک خارج می‌شود.توضیحات بیشتر . . .

 

9-شیاربند (Fissure Sealant):

دندان‌های آسیا (شیری و دائمی) در سطح خود دارای شیارهای باریک و ناهمواری‌هایی هستند که معمولاً بدلیل چسبیدن مواد غذایی و قندی و خوب تمیز نشدن، منجر به پوسیدگی دندان از همین نقاط می‌شود. خصوصاً دندان‌های آسیای اول دائمی یا اصطلاحاً دندان 6 که در حدود 6 سالگی در پشت دندان‌های شیری بیرون می‌آید و مورد غفلت و بی‌توجهی کودک و والدین قرار می‌گیرد و غالباً به عنوان دندان شیری در نظر گرفته می‌شود. شیاربند یک روش مؤثر برای پیشگیری از پوسیدگی زودرس دندان‌های آسیا می‌باشد. بدین شکل که شیارهای عمیق و محل‌هایی از دندان که ممکن است نقاط شروع پوسیدگی باشد با یک ماده مخصوص مسدود و پوشیده می‌شود و تا چند سال روی دندان می‌ماند. این کار نیازی به تراشیدن دندان ندارد و برای کودک بسیار راحت است. انجام شیاربند برای دندان‌های آسیای اول دائمی (حدود 6 سالگی) و آسیای دوم دائمی (حدود 12 سالگی) اکیداً توصیه می‌شود.

 

10-ضربه و تروما:

ضربه‌های شدید به ناحیه فک و صورت کودکان می تواند منجر به شکستگی دندان، فک و استخوان‌های صورت شود. در هر حال باید هر چه سریعتر به مرکز درمانی مراجعه نمود اما بعضی از ملاحظات که توسط والدین باید رعایت شود به شرح زیر است:

الف)اگر تکه بزرگی از دندان شکسته است، در صورت امکان قطعه جدا شده را پیدا کنید و در آب یا سرم فیزیولوژیک نگه‌دارید.

ب)اگر دندان کاملاً از دهان بیرون افتاده یا از جای خود خارج شده است آن را با حداقل تماس دست درون سرم فیزیولوژیک، آب یا شیر نگه‌دارید.

ج)اگر دندان جابجا و کج شده است قبل از مراجعه به مرکز درمانی سعی نکنید آن را به جای خود برگردانید زیرا حتماً باید رادیوگرافی تهیه شده ، این کار با دقت انجام گیرد.

 

11-دندان‌های دائمی :

تشکیل جوانه دندان‌های دائمی در سنین 3-2 سالگی شروع می‌شود. بنابراین نوع تغذیه و داروهایی که ممکن است مصرف شود و احیاناً ضربه خوردن دندان‌های شیری در این سنین تا 12 سالگی بر شکل‌گیری دندان‌های دائمی تاثیر گذار است.

رویش دندان‌های دائمی از 6 سالگی و با لق شدن دندان‌های شیری جلویی فک پایین آغاز می‌شود. 4 دندان پیشین در فک پایین و 4 دندان پیشین در فک بالا تا 8 سالگی درمی‌آیند. دندان‌های نیش و آسیا هم تا 12 سالگی رویش می‌یابند. نکته مهم، رویش دندان آسیای اول دائمی در سن 6 سالگی و در پشت آخرین دندان شیری است که برخی والدین به تصور این که دندان شیری است به آن توجهی نمی‌کنند. این دندان باید بالافاصله پس از رویش کامل، تحت روش پیشگیری شیاربند (Fissure Sealant) قرار گیرد تا دچار پوسیدگی زودهنگام نشود.

 

12-ارتودنسی کودکان:

معمولاً نامرتبی و کمبود جا برای دندان‌های دائمی تا حدود 12 سالگی طبیعی است و پس از آن تا 18 سالگی با رشد کامل فک و صورت، خود به خود دندان‌ها ردیف می‌شوند. بعضی وقت‌ها دندان دائمی از پشت یا جلوی دندان شیری در می‌آید بدون اینکه دندان شیری افتاده باشد. در این حالت باید دندان شیری کشیده شود تا مسیر برای دندان دائمی باز شود. از 3 سالگی معاینات و چک‌آپ دوره‌ای هر 6 ماه یکبار باید انجام گیرد بنابراین هر جا که لازم به انجام درمان خاصی باشد توسط دندانپزشک تشخیص داده شده، به اطلاع والدین می‌رسد. مثلاً نامرتبی زیاد در رویش دندان‌های دائمی ممکن است. نیازمند دخالت درمانی باشد که بر حسب مورد شامل کشیدن زودهنگام برخی از دندان‌های شیری، تراش لابه‌لای دندان‌های شیری برای ایجاد فضا و یا پلاک‌های ارتودنسی کودکان است . لازم به یادآوری است بعضی عادات در کودکان باعث برهم خوردن نظم و ردیف دندان‌ها می‌شود . از جمله مکیدن انگشت، پستانک، فشار زبان و تنفس دهانی که باید کنترل و درمان شود.

 

فراموش نکنید آنچه امروز قابل درمان است، دیروز قابل پیشگیری بوده و فردا ممکن است برای درمان دیر باشد.

 

 

به این مطلب امتیاز دهید :
0.00 از 5


نظرات کاربران
نظر دهید

کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.

گزارش

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید? بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: