انواع تحقیر زنان در جامعه

4462 بازدید | ۱۳۹۳/۵/۲۹
امتیاز 0.00 تعداد رای 0
انواع تحقیر زنان در جامعه

يکي از انواع تحقير، تحقير زنان به‌وسيله مردان است که خود 4 نوع اصلي دارد؛ نوع اول از خانه شروع مي‌شود، يعني قبل از ازدواج. نوع دوم به بعد از ازدواج مربوط مي‌شود. نوع سوم، تحقير خياباني عليه زنان و دختران است و نوع چهارم، تحقير در محل كار است. در يادداشتي که پيش رو داريد، مي‌کوشم نگاه گذرايي به اين انواع چهارگانه تحقير بيندازم.

تحقیر دختران در خانه پدری,آنلاین سلامت

1. مصاديق تحقير در خانه پدري

يكي از شايع‌ترين الگوهاي تحقير دختران در خانه پدري، ارجحيت دادن خودآگاه يا ناخودآگاه و آشكارا يا مخفيانه پسرها و تمايل بيشتر به داشتن فرزند پسر نسبت به دختر است. در جامعه ما و بسياري از كشورهاي منطقه به‌طور واضح اين معضل ديده مي‌شود.

خيلي از ما خانواده‌هايي را مي‌بينيم كه چندين دختر به دنيا آورده‌اند تا بالاخره يك پسر به دنيا بيايد و بعد وقتي پسر به دنيا مي‌آيد، اين روند متوقف مي‌شود. اتفاقا پدر و مادر هم ادعا دارند كه اصلا علت اين زايمان‌هاي متعدد و فرزنددار شدنشان، داشتن فرزند پسر نيست ولي دخترها باوجود اين انكار، به وضوح درمي‌يابند كه فلسفه زاييده‌ شدنشان، اميد به پسر بودن آنها بوده است و اين حس، تحقير شديدي را در پي دارد چون فكر مي‌كنند اميد پدر و مادر را به پسردار شدن نااميد كرده‌اند.

در كشورهايي كه ساختار پسردوستي در آنها شايع‌تر است، مادرها معمولا حساب ويژه‌اي روي پسرها، مخصوصا پسر اولشان بازمي‌كنند. آنها به‌طور سنتي دريافته‌اند بهتر است فقط به قدرت يك مرد (همسر) تكيه نكنند و يكي دو مرد در خانواده براي ائتلاف با خود داشته باشند تا قدرت و نفوذ بيشتري پيدا كنند. حتي گاهي اين كار را انجام مي‌دهند تا بتوانند در مقابل همسرشان بيشتر از خود محافظت كنند. بدتر از آن، اگر چنين مرد قوي‌اي در خانواده نباشد، نقش كاملا مردانه‌اي به يكي از دخترهايشان مي‌دهند براي اينكه او را تكيه‌گاه خود قرار دهند. در چنين فضايي، احساسات ناخوشايندي در مورد جنسيت به دخترها داده مي‌شود.

گاهي در چنين خانواده‌هايي مي‌بينيم دختري وجود دارد (معمولا فرزند آخر خانواده يا دختر اول) كه طبق يك قرارداد نانوشته، وظيفه نگهداري از پدر و مادر مسن يا بيمار به او سپرده مي‌شود. در اين صورت همه شرايط فراهم مي‌شود كه آن دختر نتواند خانه را ترك كند. حتي گاهي وظيفه نگهداري از فرزندان برادر و خواهرها هم به دوش او مي‌افتد. اين رفتار در واقع نوعي آزار و خشونت عاطفي است ولي دخترها خودشان از اين خشونت و تحقير خبر ندارند. متاسفانه جايگاه يك مستخدم تمام وقت را به آنها مي‌دهند و فرصت و اجازه رسيدن به خواسته‌هايشان را پيدا نمي‌كنند.

خيلي وقت‌ها، در چنين فضايي مادر اصرار مي‌كند كه دخترش ازدواج كند اما به محض اينكه شواهدي مبني بر اين مي‌بيند كه قضيه ازدواج فرزندش ممكن است جدي شود، چنان رفتارهاي مخالفت‌جويانه و بهانه‌گيري‌اي بروز مي‌دهد كه از ازدواج او جلوگيري ‌شود.

غیرت کاذب و تحقیر زنان

تحقیر دختران یا غیرت کاذب

من اسم اين مصداق تحقير دختران در خانه‌ را «غيرت كاذب» گذاشته‌ام. داشتن غيرت و تعصب نسبت به اعضاي خانواده در حد معقول و معمول، بخشي از فرهنگ جامعه ماست. جامعه ايران در برخي موارد ساختار ايلياتي دارد و افراد يك ايل روي همديگر تعصب و هواي هم را دارند، اما پديده غيرت كاذب، در واقع، نوعي رفتار خشونت‌‌بار و تحقيرآميز است از سوي يك يا چند برادر كه لزوما از خواهرشان بزرگ‌تر هم نيستند. متاسفانه برخي پدر و مادرها بر پسرانشان روا مي‌دانند كه به اسم محافظت، شروع به امر و نهي به خواهر كنند. در اين موارد، پدر معمولا كاملا از دخترش فاصله گرفته و محافظت از او را به پسرش سپرده در حالي كه برادر نمي‌تواند مثل پدر علاوه بر محافظت، به خواهرش عشق هم بدهد و شروع مي‌كند به محافظت توام با خشونت.

از طرفي، نكته اينجاست كه يك برادر باغيرت بايد خود را از رفتارهاي ناشايستي‌ مثل سوءمصرف مواد مخدر دور نگه‌دارد، در غير اين صورت نمي‌تواند وظيفه مراقبت از خواهرش را داشته باشد.

برخي خانواده‌ها دخترشان را طوري تربيت مي‌كنند كه هيچ نقش اجتماعي و حرفه‌اي براي خود قائل نشود و به او تلقين مي‌كنند تو آدمي هستي كه به دنيا آمدي تا بعد از بالغ شدن ازدواج كني! اگر از دختراني كه اين‌گونه بار آمده‌اند پرسيده شود چرا كار نمي‌كنيد و دنبال حرفه‌اي نمي‌رويد، مي‌گويند چون احتياج مادي نداريم! اين تفكر باعث مي‌شود برخلاف كشورهاي آسياي جنوب‌شرقي، آمريكا و اروپا، در برخي موارد فرهنگ دختران خانه‌نشين شكل گيرد كه احساس مي‌كنند همين كه غذاي خوبي دارند و مي‌توانند لباس‌هاي خوبي بپوشند، كافي است و به كار و پذيرفتن نقش‌هاي اجتماعي نياز ندارند. خانواده هم به اين تفكر دامن مي‌زند.

فشار آوردن مستقيم و غيرمستقيم به دختر براي ازدواج، يكي ديگر از مصاديق تحقير دختران است. البته در جامعه امروز ما، ممكن است پدر و مادرها مستقيم دخترشان را وادار نكنند تن به ازدواج با كسي بدهد اما گاهي با رفتارهاي غيرمستقيم، اين احساس را به او مي‌دهند كه ماندنش در خانه معضل است و بهتر است زودتر ازدواج كند. نذرها و دعاهاي مكرر والدين و اطرافيان براي ازدواج كردن دختران، گاهي اين حس را به آنها مي‌دهد كه بايد هر چه زودتر خانه پدري را ترك كنند تا خيال پدر و مادر راحت شود و از ديد آنها به خوشبختي برسند. تحقير دختر بعد از شروع عادت ماهيانه هم گاهي اتفاق مي‌افتد. خوشبختانه اين فرهنگ در حال حاضر در جامعه ايران كمرنگ شده و خيلي از خانواده‌ها، آگاهي بيشتري در اين زمينه پيدا كرده‌اند و به دخترانشان آموزش مي‌دهند عادت ماهيانه واقعه‌اي خوشايند در زندگي يك زن و نشانه رشد، آمادگي براي ورود به مرحله بلوغ و سلامت جسم است اما در خانواده‌هايي هنوز هم مخصوصا مادراني كه احساس خوبي نسبت به زنانگي خود ندارند، اين موضوع را به‌عنوان يك پديده كثيف، غيربهداشتي و زشت تعبير و به دختر خود اين تفكر را القا مي‌كنند. چنين مادرهايي همكاري زيادي براي كمك به دخترشان و آگاهي دادن به او نمي‌كنند.

علت بخشي از اين تحقير هم نداشتن آگاهي در مورد حالت‌هاي خاص حول و حوش عادت ماهيانه است كه مي‌تواند شامل احساس‌هايي مثل عصبي‌شدن، اضطراب، غمگيني و... باشد كه باعث مي‌شود در اين دوران مدام با الفاظ و تعابير ناخوشايندي با دختر برخورد كنند.

برخي خانواده‌ها‌ اگر دخترشان شاد و پرحرف باشد، او را متهم مي‌كنند كه عمدا مي‌خواهد توجه مردها را جلب كند و سبك‌سر و بوالهوس است. متاسفانه رفتار اين دخترها عمدي و غيرعمدي به‌وسيله پدر و مادر سركوب مي‌شود و با تذكرهايي نظير زياد حرف نزن، نخند، سنگين باش و... مواجه مي‌شوند. ميل زيادي به محدود كردن هيجاني و عاطفي دختر پشت اين تذكرها وجود دارد و احساس ناكامي هميشگي به او مي‌دهد چون مجبور مي‌شود تمام حس‌هايش را كنترل كند.

در فرهنگ ايلي از يك سو، محدوديت‌هاي دختران زياد است و از سوي ديگر، در ساختار ايل، اعتماد زيادي به همخون وجود دارد؛ مثلا به عمو، دايي، پسر عمو و پسردايي‌ها اما ديده شده در چنين فضاهايي امكان اينكه دختر مورد تحقير و خشونت جنسي به‌وسيله اين افراد قرار بگيرد، بيشتر است. در اين شرايط معمولا رشد دختر در فضاهايي است كه تعداد مردها (برادران) در آن زياد است و شاهد شوخي‌هاي مردانه جنسي آنها به‌عنوان يك خرده‌فرهنگ هستند. حتي گاهي برخي از اين برادران به‌عنوان بخشي از كلام خود، فحش‌هايي در مورد نواميس حواله همديگر مي‌کنند و با اين ناسزاها جنس زن را تحقير مي‌كنند.

تحقیر در خانه همسر,آنلاین سلامت

2. مصاديق تحقير در خانه همسر

يكي از شايع‌ترين و مهم‌ترين اين تحقيرها كه در جامعه ما با جوامع پيشرفته‌تر تا حدي تمايز دارد، اين است كه گاهي بعد از ازدواج، تحقير زن فقط به‌وسيله خود همسر انجام نمي‌شود و به صورت كاملا موجه از خانواده او هم سر مي‌زند. مخصوصا از خانواده‌هايي كه باور دارند بهتر است بعد از ازدواج دختر و پسر جوان چند سالي با خود آنها يا نزديكشان زندگي كنند. چنين تحقيرهايي را بيشتر عروس‌هايي متحمل مي‌شوند كه مادر همسرشان هنوز نتوانسته وابستگي خود را به پسرش كاهش دهد. در اين صورت هرگونه رفتار استقلال‌طلبانه عروس ممكن است تحقير كلامي و رواني او را در پي داشته باشد.

هرگونه توهين كلامي به همسر و كتك‌زدن، پرت كردن اجسام و... هم مي‌تواند از مصاديق تحقير يك زن در زندگي مشترك باشد و بيشتر مردم از آن آگاه‌‌اند.

بدبيني و تعصب‌هاي بي‌جا، نسبت دادن روابط نامشروع به زن، توجه نكردن به نيازهاي عاطفي، ندادن اطلاعات در مورد درآمد و و مسائل اقتصادي به همسر به قصد متمايل‌كردن بيشتر كفه قدرت به سمت خود و انجام آزادانه اقدام‌هاي متعدد، پرداخت‌نكردن مستمري و هزينه زندگي كه از شايع‌ترين مشكلات است و خيلي وقت‌ها باعث مي‌شود زن مجبور شود براي گذران زندگي از خانواده پدري‌‌اش كمك بگيرد و منت گذاشتن مداوم براي تامين هزينه‌هاي زندگي از ديگر مصاديق تحقير يك خانم بعد از ازدواج محسوب مي‌شوند. علاوه بر اينها، يک نوع تحقير، تحقيري است كه به قول يكي از استادان روان‌پزشكي، آقاي دكتر شكرا... طريقتي، نام آن «نشانگان مرد طلبكار ايراني» است. در جامعه ما اين فرهنگ وجود دارد كه خيلي از مردهاي ايراني معتقدند چون ترياك نمي‌كشند، لب به مسكرات نمي‌زنند، به زن‌هاي ديگر توجهي نمي‌كنند و... هرچه مي‌گويند درست است و حق هميشه با آنهاست و چون مرد خوبي هستند، وظيفه‌اي در قبال خانواده ندارند. اين مردها رفتارها و اعمالي كه پرهيز از آنها وظيفه هر انساني است، لطف در حق همسرشان و خود را محق براي هر رفتاري مي‌دانند.

تحقیر زنان در خیابان,دکتر سامرند سلیمی

3. مصاديق تحقير در خيابان

شايع‌ترين مصداق اين نوع تحقير، خشونت‌هاي كلامي، به‌خصوص بيان متلك‌هاست. خيلي از خانم‌ها بارها و بارها متلك شنيده‌اند. نتايج مطالعه‌ها نشان داده دختران جوان در مقابل اين متلك‌ها كمتر واكنش نشان مي‌دهند زيرا از نظر فرهنگي، خيلي وقت‌ها خود را مسئول و مقصر مي‌دانند و فكر مي‌كنند مثلا چون لباس نامناسبي به تن دارند، مستحق چنين تحقيري هستند اما خانم‌هايي كه سن بيشتري دارند، بيشتر در مقابل اين متلك‌ها واكنش تند بروز مي‌دهند. مردان ديگر هم همدردي، همدلي و دفاع بيشتري از آنها مي‌كنند.

نگاه خيره مردان به زنان هنگام راه رفتن، كار كردن، سوار و پياده شدن به وسايل نقليه و... هم باعث مي‌شود احساس تحقير كنند.

وقتي خانمي كنار خيابان منتظر تاكسي مي‌ايستد و اتومبيل‌هاي متعدد كه مسافركش نيستند شروع به بوق زدن مي‌كنند و متلك مي‌اندازند، يكي ديگر از مصاديق تحقير اتفاق مي‌افتد.

تماس بدني به قصد لذت‌جويي در تاكسي، مكان‌هاي شلوغ و... احساس شديد ناامني و تحقير در خانم‌ها ايجاد مي‌كند و مطالعه‌ها نشان داده است خانم‌هايي كه از وسايل نقليه عمومي استفاده مي‌كنند، بيشتر آن را احساس كرده‌اند.

ترساندن خانم‌ها در كوچه و خيابان را بارها شاهد بوده‌ايم، مثلا پسر جواني كه با موتور يا اتومبيل به سمت آنها مي‌رود تا بترساندشان.

مسخره‌كردن رانندگي خانم‌ها متاسفانه بسيار شايع است و نكته دردناك اينكه برخي از زن‌ها هم انگار اين تحقير و ناتواني خود را پذيرفته‌اند و حتي خودشان در شبكه‌هاي اجتماعي مثلا در مورد پارك دوبلشان جوك مي‌سازند!

يكي ديگر از مصاديق پنهان تحقير كه شايد الزاما خياباني هم محسوب نشود، زماني بروز مي‌كند كه برخي مردها بفهمند خانمي به هر دليل تنها زندگي مي‌كند. آن وقت است كه او را در معرض نگاه‌هاي خيره، پيشنهادهاي نامناسب، مزاحمت و... قرار مي‌دهند.

تحقیر زنان در محیط کار,تحقیر زنان

4. مصاديق تحقير در محل كار

به‌خصوص در محيط‌هايي كه تعداد كارمندان كم است، مثل دفتر شركت‌هاي خصوصي، توليدي و... اين خطر وجود دارد كه خانم‌ها در معرض آزار و تحقير مردهايي قرار گيرند كه قدرت كنترل ميل جنسي خود را ندارند و هنوز ياد نگرفته‌اند بايد به همكار خانمشان فقط به چشم همكار و فرد مستقل در جامعه كه مي‌توان در كنارش كاركرد، نگاه كنند.

رفتار برخي روساي مرد اداره‌ها و شركت‌ها به‌خصوص در سيستم‌هايي كه سلسله مراتب در آنها وجود دارد هم باعث تحقير خانم‌ها مي‌شود. گاهي برخي مردها وقتي خانمي توجهشان را جلب مي‌كند ولي از سوي او تمايلي به برقراري ارتباط نمي‌بينند، او را در معرض فشارهاي اداري، توهين، ترساندن، مسخره‌كردن در جمع، تهديد به تنزل درجه و ممانعت از ارتقا، جلوگيري از جابجايي او و... قرار مي‌دهند. بارها خانم‌هاي متاهلي را ديده‌ام كه از رفتار نادرست رئيس يا مردي در محل كار خود به ستوه آمده‌اند اما جرات ابراز آن را به همسرشان ندارند و از طرفي از شكايت به مقام بالاتر هم واهمه دارند چون مي‌ترسند از حقوقشان دفاع نشود. البته اين فقط مشكل جامعه ما نيست و وظيفه دولت‌هاست امكاني را فراهم كنند كه اگر خانمی در محيط كار يا اجتماع با چنين تحقيرها و تهديدهايي مواجه شد، با احساس امنيت، بتواند به نهادهايي مراجعه كند و از آنها كمك بخواهد.

برخورد ما در زمان تحقیر چگونه باید باشد,تحقیر زنان در جامعه

وقتي «تحقير»مان مي‌کنند، بايد چه کار كنيم؟

در دنياي روابط انساني هميشه به دلايل مختلف- ناآگاهي، استرس، مشكلات اقتصادي و اختلالات اعصاب و روان- اين ظن و گمان وجود دارد كه رفتاري با ديگران داشته باشيم يا رفتاري با ما شود كه موجبات ناراحتي فراهم آيد. «تحقير» كه موضوع پرونده «سلامت روان» ‌اين هفته است، يكي از اين رفتارهاست كه مي‌تواند فرد تحقيرشده را در موضع ضعف و ناراحتي ببرد؛ موضعي كه به هر حال اگر نمي‌توانيم از آن پيشگيري كنيم، مي‌توانيم با راهكارهايي از آسيب‌هايش جلوگيري كنيم. تحقير شدن يك امر همه‌گير است؛ ولي راه‌هاي كنار آمدن با آن نه!

 

این مقاله در هفته نامه سلامت شماره 483 نیز چاپ شده است.

 

به این مطلب امتیاز دهید :
0.00 از 5


نظرات کاربران
نظر دهید

کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.

گزارش

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید? بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: