نام کاربری
رمز عبور

فراموشی رمز عبور

ستون فقرات

 
 
در مقاله پيش رو  سعي بر اين شده، ساختار ستون فقرات بصورت ساده شرح داده شود، تا شما خواننده عزيز بدانيد ستون مهره ها يكي از مهمترين عضوهاي بدن مي باشد و تلاش براي آسيب نرسيدن به اين عضو، چقدر مهم مي باشد. بسياري از آسيب هاي وارد آمده به ستون مهره ها مي توانند در اثر انجام حركات ورزشي نامناسب باشند. پس انتخاب ورزش مناسب و مربي، از فاكتورهاي مهم در انجام فعاليتهاي ورزشي ميباشند.
 
 ستون مهره ساختمانی است که از سر تا لگن امتداد دارد و تنه در اطراف آن شکل گرفته است. این ساختمان از استخوان ها، عضلات، و دیگر بافت ها تشکیل شده است. ستون فقرات یا ستون مهره ها یا اسپاین Spine از بیش از سی استخوان کوچک تر به نام مهره Vertebrae تشکیل شده است که روی یکدیگر قرار گرفته اند. در اطراف مهره ها عضلات، لیگامان ها، اعصاب و دیسک بین مهره ای قرار گرفته اند. کل ستون مهره از بالا تا پایین چهار قسمت دارد که در هر کدام از آنها مهره ها نه در امتداد یک خط مستقیم، بلکه به شکل یک قوس هستند.
 
 

 پس ستون مهره از چهار قسمت قوسی شکل تشکیل شده است که عبارتند از :

 
- قوس بالایی که در زیر سر قرار گرفته است، قوس گردنی یا سرویکال Cervical بوده و تحدب آن به سمت جلو است این قوس از ٧ مهره تشکیل شده است. این مهره ها را از بالا به پایین و از یک تا هفت بصورت C1-C7 نامگذاری میکنند.
 
- قوس وسطی را قسمت سینه ای یا توراسیک Thoracic میگویند که تحدب به سمت عقب دارد و از ١٢ مهره تشکیل شده است. قفسه سینه یا قفسه صدری در اطراف این ١٢ مهره تشکیل شده است. مهره های سینه ای را از بالا به پایین و از یک تا دوازده بصورت T1-T12 نامگذاری میکنند.
 
- قوس پایینی همان قسمت کمری یا لومبار Lumbar است که به سمت جلو تحدب دارد و از ٥ مهره تشکیل شده است. این ناحیه وزن تنه را تحمل کرده و کمردرد بیشتر در این محل احساس میشود. مهره های کمری را از بالا به پایین و از یک تا پنج بصورت L1-L5 نامگذاری میکنند.
 
- قسمت خاجی یا ساکروم Sacrum که از به هم چسبیدن چند مهره کوچک درست شده است. استخوان خاجی یا ساکروم ٥ مهره به هم چسبیده است. این استخوان جزیی از حلقه لگن است پس ستون مهره از طریق مهره های خارجی یا ساکروم به لگن متصل میشود.
 
* در کودکان تعداد مهره‌ های ستون مهره‌ ها، ۳۳ عدد است که در بالغین پنج تای ما قبل آخر بهم جوش خورده و استخوان خارجی را تشکیل می‌دهند و ۴ مهرهٔ آخر نیز بهم جوش خورده، استخوان دنبالچه را به وجود می‌آورند. بنابراین تعداد مهره‌ها در افراد بالغ به ۲۴ قطعه تقلیل می‌یابد.*
 
 
مهره‌ها دارای شکل مشابهی هستند، تنه مهره که در جلو واقع شده، استوانه‌ای شکل است. قوس مهره که در عقب قرار دارد و با تنه مهره تشکیل سوراخ مهره را می‌دهد. مجموع سوراخ‌ های مهره‌ای، مجرای مهره‌ای نامیده می‌شود که در آن نخاع جای دارد.
 
 به علت اینکه بین مهره‌ ها یک بالشتک قابل ارتجاع یا همان دیسک قرار دارد، ستون مهره‌ ها توانایی خم و صاف شدن، خم شدن جانبی و چرخش به طرفین را دارا می‌باشند. دیسک بین مهره ای Inter vertebral disc همانطور که از اسمش پیدا است به شکل یک دیسک یا یک استوانه کم ارتفاع است که بین مهره ها قرار می گیرد. دیسک بین مهره ای مثل لاستیک قابلیت ارتجاعی و تغییر شکل دارد. آنها در واقع ضربه گیر ستون مهره هستند و موقعی که شما می دوید یا می جهید ضربات و فشارهایی که به ستون مهره ها وارد می شوند در دیسک ها جذب و مستهلک می شود. ارتفاع دیسک های بین مهره های بالایی کم بوده و هر چه به قسمت های پایین تر ستون فقرات می رویم ارتفاع و کلفتی دیسک بیشتر می شود. ارتفاع دیسک بطور متوسط یک سانتیمتر است.
 
دیسک از دو قسمت تشکیل شده است. یک قسمت محیطی و یک قسمت مرکزی. قسمت محیطی که به آن آنولوس فیبروزوس Anulus fibrosus می گویند به شکل یک حلقه کلفت و محکم ولی قابل انعطاف مثل لاستیک است. قسمت مرکزی در داخل قسمت محیطی قرار داشته و نرم و ژله ای است. به این قسمت مرکزی نوکلئوس پولپوزوس Nucleus pulposus می گویند و خاصیت اصلی دیسک یعنی خاصیت جذب کننده شوک و ضربه بخاطر همین قسمت است.
 
 
 گرچه مهره ها و دیسک بین مهره ای محکم به یکدیگر چسبیده اند ولی انعطاف دیسک بین مهره ای موجی می شود تا مهره های بالایی و پایینی آن بتوانند نسبت به هم حرکت کنند. دو مهره میتوانند نسبت به هم به طرف جلو یا عقب و یا به طرفین خم شوند و یا نسبت به هم بچرخند.
 
 
* در پارگی دیسک بین مهره ای در واقع  قسمتی از حلقه آنولوس فیبروزوس پاره می شود و محتویات داخلی آن یعنی نوکلئوس پولپوزوس به بیرون از آن راه پیدا می کند. به این بیرون زدگی محتویات داخلی دیسک، فتق دیسک می گویند. این بیرون زدگی می تواند به نخاع یا ریشه های عصبی فشار آورده و موجب بروز علائم سیاتیک شود.*
 
 
مهره‌ ها توسط مفصلهای کوچکی به یکدیگر متصل می‌شوند. این مفصلها مي توانند بر اثر فشار یا ساییدگی آسیب ببینند و ممکن است بر روی آن قسمت‌ های صدمه دیده ، استخوان مهره دچار تورم شده و باعث شود که بر روی اعصاب اطرافش فشار وارد آید . به مفاصل بین مهره های ستون فقرات فاست Facet joint می گویند. این مفاصل در واقع قسمت هایی از زوائد مهره ها هستند که به یکدیگر نزدیک شده و بین آنها غضروف قرار گرفته و به شکل یک مفصل درآمده اند. در موقع حرکت ستون مهره، این مفاصل هم حرکت می کنند. حرکت این فاست ها و قابلیت ارتجاعی دیسک بین مهره ای است که موجب می شود مهره ها بتوانند نسبت به یکدیگر حرکت کنند. مفاصل بین مهره ای یا فاست ها کپسول مفصلی دارند که حاوی مایع مفصلی است. این مفاصل با بالا رفتن سن دچار ساییدگی می شوند و می توانند یکی از علل بروز کمر درد باشند.
 
 لیگامان ها تنه و زواند مهره های بالا و پایین را به هم متصل میکنند. در جلو و در پشت جسم استوانه ای شکل مهره دو رباط یا لیگامان محکم به شکل نوار قرار گرفته اند که به آنها رباط طولی جلویی و رباط طولی خلفی می گویند. در بین زوائد عرضی مهره ها و همچنین در بین زوائد خاری آنها هم رباط هایی به شکل پرده قرار گرفته اند.
 
 همانطور که قبلا گفته شد در پشت تنه مهره، زوائد مهره ای یک حلقه تو خالی استخوانی را درست می کنند. با پشت سرهم قرار گرفتن این حلقه های توخالی مهره ایی که روی یکدیگر قرار گرفته اند یک کانال استخوانی درست می شود که به آن کانال مهره ای Spinal canal می گویند. به این کانال، کانال نخاعی هم می گویند. نخاع در داخل کانال نخاعی قرار گرفته و به توسط مهره ها محافظت می شود. نخاع ساختمانی عصبی است که از مغز به پایین کشیده شده است و تا حدود مهره اول کمری ادامه دارد. وظیفه نخاع انتقال پیام های عصبی بین مغز و اندام ها ( عضلات، پوست و ...) است. رشته های عصبی حسی از طریق نخاع به مغز می روند و رشته های عصبی حرکتی از مغز و از طریق نخاع به اندام ها می رسند. از هر مهره از نخاع چند رشته عصبی خارج می شود که به آن ریشه عصبی یا روت Root می گویند. این ریشه های عصبی هم حاوی اعصاب حسی و هم حرکتی هستند. ریشه های عصبی از فضاهایی که ما بین مهره هاست خارج شده و به اندام ها می روند. به این فضاهای بین مهره ها فورامن می گویند.
 
 

بيماريهاي ستون مهره ها

 
از بيماريهاي ستون مهره ها ، انحناء جانبی ستون مهره ها ( اسكوليوز )  است که به دلائل ناشناخته ایجاد می شود . این انحناء ممکن است به سمت راست یا چپ باشد. این بیماری بیشتر در نوجوانان دیده می شود ٣ تا ٥ درصد نوجوانان فرم خاصی از اسکولیوز را دارند ٧٠٪ بیماران دختر هستند و انحناء آنها معمولاً پیش رونده است و یک پیش زمینه ژنیتکی وجود دارد. تغیر شکل ستون فقرات با فیزیک نامناسب بدن همراه است و با چرخش مهره ها قفسه سینه تحت تاثیر قرار می گیرد و این چرخش می تواند موجب به خطر افتادن قلب و ریه شده و باعث کاهش ظرفیت تنفسی و تنگی نفس می شود. پيشتر، در مقاله اي جدا گانه بصورت كامل اين بيماري شرح داده شده است.
 
 

آسيبهاي ستون مهره ها

 
آسيب‌ هاي‌ وارد بر ستون‌ فقرات‌ مي توانند يك‌ يا چند قسمت‌ از پشت‌ و يا گردن‌ استخوان‌ ها ( مهره‌ها ) ، ديسك‌ هاي‌ جداكننده‌ مهره‌ ها، عضلات‌ و رباط‌ هاي‌ اطراف‌ يا نخاع‌ و شاخه‌ هاي‌ عصبي‌ كه‌ از آن‌ جدا می شوند را درگير كنند. جدي‌ ترين‌ خطر همراه‌ با آسيب‌ ستون‌ فقرات‌، صدمه‌ به‌ نخاع‌ است‌. چنين‌ آسيبي‌ ممكن‌ است‌ سبب‌ از دست‌ رفتن‌ توان‌ حركتي‌ و يا حسي  در نواحي‌ پايين‌ تر از قسمت‌ آسيب‌ ديده‌ شود. نخاع‌ يا ريشه‌ هاي‌ عصبي‌ در صورتي‌ كه‌ توسط‌ ديسك‌ دررفته‌ يا جابه‌ جا شده‌ و يا در اثر قطعات‌ استخوان‌ شكسته‌ شده‌، تحت‌ فشار قرار گيرند، ممكن‌ است‌ دچار صدمات‌ موقتي‌ شوند. در صورتي‌ كه‌ نخاع‌ به‌ طور كامل‌ يا ناكامل‌ قطع‌ شود، صدمات‌ احتمالا پايدار و دائمي‌ خواهند بود.
 
 

چه‌‌ وقت به ‌آسيب‌ ستون‌ فقرات‌ مشكوك‌ مي‌شويم‌؟

 
روش‌ ايجاد آسيب‌، مهم‌ ترين‌ شاخص‌ است‌. در صورتي‌ كه‌ نيروهاي‌ غيرطبيعي‌ به‌ پشت‌ يا گردن‌ وارد شده‌ باشند (به‌ خصوص‌ اگر مصدوم‌ از اختلال‌ حس‌ يا حركت‌ شاكي‌ باشد)، همواره‌ به‌ آسيب‌ ستون‌ فقرات‌ مشكوك‌ شويد. اگر در حادثه‌ موردنظر، مصدوم‌ شديدا به‌ جلو و عقب‌ خم‌ شده‌ يا ستون‌ فقرات‌ دچار پيچش‌ شده‌ است‌، بايد فرض‌ كنيد كه‌ او مبتلا به‌ آسيب‌ ستون‌ فقرات‌ است‌. خصوصاً بايد دقت‌ كنيد كه‌ همواره‌ از حركت‌ دادن‌ غيرضروري‌ سر و گردن‌، اجتناب‌ كنيد. اگرچه‌ آسيب‌ نخاع‌ ممكن‌ است‌ در غياب‌ صدمه‌ به‌ مهره‌ها روي‌ دهد، شكستگي‌ ستون‌ فقرات‌ به‌ شدت‌ اين‌ خطر را افزايش‌ مي‌ دهد. مناطقي‌ كه‌ بيش‌ از ساير نقاط‌ آسيب‌پذير هستند، عبارتند از استخوان‌هاي‌ گردن‌ و كمر. وارد آمدن‌ آسيب‌ به‌ يك‌ مهره‌ يا يك‌ ديسك‌ بين‌ مهره‌اي‌ ممكن‌ است‌ به‌ ريشه‌هاي‌ عصبي‌ كه‌ از نخاع‌ خارج‌ مي‌شوند يا به‌ خود طناب‌، صدمه‌ برساند.
 
 

تشخيص‌

 

* اگر مهره‌ها آسيب‌ ببيند، ممكن‌ است‌ موارد زير وجود داشته‌ باشند: 

 
- درد در گردن‌ يا پشت‌ در محل‌ آسيب‌؛ ممكن‌ است‌ ساير آسيب‌هاي‌ دردناك‌ تر، اين‌ درد را مخفي‌ كنند. 
- وجود حالت‌ پلكاني‌، نامنظمي‌ يا انحراف‌ در انحناي‌ طبيعي‌ ستون‌ فقرات‌ 
- حساسيت‌ در پوست‌ روي‌ ستون‌ فقرات‌
 
 

* اگر نخاع‌ آسيب‌ ببيند، ممكن‌ است‌ موارد زير وجود داشته‌ باشند: 

 
- از دست‌ دادن‌ حس‌ يا حس‌ غيرطبيعي‌ (مثلاً احساس‌ سوختن‌ يا گزگز و مورمور). مصدوم‌ ممكن‌ است‌ ذكر كند كه‌ اندام‌ هايش‌ خشك‌، سنگين‌ يا فاقد مهارت‌ هاي‌ گذشته‌ هستند. 
- از دست‌ دادن‌ كنترل‌ مثانه‌ و يا روده‌ 
- مشكلات‌ تنفسي‌
 
 
 

آسيب‌ ستون‌ فقرات‌ ميتواند در هريك‌ از شرايط‌ زير بوجود آيد: 

 
- سقوط‌ از ارتفاع‌ 
- سقوط‌ به‌ دليل‌ عدم‌ داشتن‌ مهارت‌ حين‌ ورزش‌هايي‌ مثل‌ ژيمناستيك‌ يا آكروبات‌ 
- شيرجه‌ زدن‌ به‌ داخل‌ يك‌ استخر كم‌عمق‌ و برخورد با كف‌ آن‌ 
- پرتاب‌ شدن‌ از روي‌ اسب‌ يا موتورسيكلت‌ 
- كاهش‌ ناگهاني‌ سرعت‌ در داخل‌ يك‌ وسيله‌ نقليه‌ 
- افتادن‌ يك‌ جسم‌ سنگين‌ به‌ روي‌ بدن‌ 
- آسيب‌ به‌ سر يا صورت‌
 
 

روشهاي تشخيص بيماريها و آسيبهاي ستون فقرات: 

 
 رادیوگرافی ساده از مهمترین وسایل تشخیصی در بیماری های ستون مهره است. در بسیاری از موارد پزشک بعد از صحبت با بیمار و معاینه وی درخواست تهیه رادیوگرافی را میدهد. گرچه روش های تصویربرداری دیگر مانند سی تی اسکن، ام آر آی، اسکن رادیوایزوتوپ و سایر روش ها در بررسی مشکلات ستون فقرات کاربرد دارد ولی در غالب موارد قبل از تهیه هر کدام از آنها پزشک معالج ترجیح میدهد ابتدا رادیوگرافی ساده این ناحیه را مشاهده کند. رادیوگرافی ساده ستون مهره را معمولا از دو نما تهیه میکنند. یک نما رخ یا قدامی خلفی Anteroposterior یا به اختصار AP است که در آن اشعه ایکس از جلو به مفصل ناحیه تابانده شده و کاست رادیولوژی در پشت کمر قرار میگیرد و نمای دیگر نمای نیمرخ یا لترال Lateral یا به اختصار .Lat است که در آن اشعه ایکس از کنار به ستون مهره تابانده شده و کاست رادیولوژی در طرف مقابل کمر قرار میگیرد.
می پسندم ( 2 نفر)
اشتراک گذاری :
ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

Copyright © 2013 OnlineSalamat.com All right reserved